|
Datum: 12.02.1950
Station: Den Helder
Aantal geredden: 18
Uit: De "Reddingboot nr. 70, mei 1951 :
Dienst 1265. SCHEEPSRAMP VAN HET FINSE s.s. ?KARHULA".
Zondag 12 Februari 06.10 ontving Scheveningen-Radio navolgend S.O.S. sein: s.s. ?Karhula" S.O.S. in distress position Texel North 60 degrees East 10 seamiles drifting ashore 40 degrees list Master."
06.17 gaf Scheveningen-radio alarmsein. Te 06.20 werd de schipper van de mrb. ?Dorus Rijkers" telefonisch gewaarschuwd. Deze riep de bemanning van de reddingboot bij elkaar. Des nachts was een ander vaartuig aan de buitenzijde van de reddingboot gemeerd, zodat het, mede ten gevolge van de harde ebstroom, langer duurde dan gewoonlijk alvorens de ?Dorus Rijkers" los van de wal was. De ?Karhula" werd door Scheveningenradio gepeild: de positie bleek te zijn 52°59'40"N. 04°15'00"O. 07.15 voer de reddingboot de haven uit.
07.28 seinde de ?Karhula", dat de opvarenden het schip wilden verlaten. Zeven minuten later werd opnieuw S.O.S. gegeven met de mededeling, dat een der reddingboten was gestreken. De sleepboot ?Holland" van Doeksen (Terschelling) liet weten, dat zij met volle kracht naderde. 08.15 riepen Scheveningen-radio en de ?Holland" de ?Karhula" weer op, doch de Fin antwoordde niet meer.
Inmiddels was de ?Dorus Rijkers" via het Schulpengat naar buiten gevaren; de uiterton werd te
08.10 gepasseerd. Er stond een hoge, wilde zee, het woei met storm-kracht uit het WNW en de reddingboot kreeg het zwaar te verduren; de log wees dan ook aan, dat de vaart door het water niet meer dan 6 zeemijl per uur bedroeg.
Het Marinevliegveld Valkenburg had intussen ook maatregelen genomen. 08.32 steeg een Mitchell op en deze heeft 09.18 op ongeveer 52°57'5"N. 04°10'0"O. deklading en wrakhout, het nog drijvende stuurhuis, een sloep met 15 a 20 mensen aan boord en een omgeslagen sloep van de ?Karhula" verkend.
Te 09.30 zag de ?Dorus Rijkers" de Mitchell, die in NW-lijke richting vloog en een lichtkogel afschoot. Geantwoord werd met een witte lichtkogel. Kort daarop werden wederom lichtkogels afgeschoten door de Mitchell.
De reddingboot vervolgde haar koers en had te 10.24 de sloep aan boord waarvan zich de 18 overlevenden van deze ramp bevonden, bereikt. De schipbreukelingen gingen op de reddingboot over en kregen droge kleren, koffie en rum. De kachel in het achterlogies werd gloeiend gestookt. De sloep werd op sleeptouw genomen, doch de sleeptros brak en de sloep dreef weg.
Het Engelse s.s. ?Pentridge Hul', dat door de Mitchell naar de plaats van de ramp was geleid, heeft temidden van het wrakhout nog gezocht naar overlevenden of lijken, doch vond niets.
De ?Dorus Rijkers" kreeg telefonisch opdracht om nog geruime tijd te blijven zoeken en o.a. na te gaan of er nog mensen waren in het ronddrijvende stuurhuis van de ?Karhula". Van de gezagvoerder van de ,,Karhula", die zich aan boord van de ,,Dorus Rijkers" bevond, werd echter vernomen, dat twee leden van de bemanning op het laatste moment uit het stuurhuis waren gehaald.
De ?Karhula" had 's ochtends 01.30 enige slagzij gekregen; deze nam voortdurend toe en het binnendringende water steeg steeds hoger. Te ± 08.15 is de ?Karhula" gezonken; het grootste gedeelte van de bemanning (waaronder ook de gezagvoerder) raakte te water; er waren slechts vier man in bakboords reddingboot. Deze vier man zagen kans veertien man (waaronder twee verstekelingen) op te pikken. Elf man (waaronder een verstekeling) zijn voor hun ogen verdronken. Nadat de ?Dorus Rijkers" tot 11.45 zonder resultaat tussen het vele wrakhout naar drenkelingen had gezocht, werd koers gezet naar het Molengat.
Te 14.10 lag de reddingboot gemeerd en de 18 schipbreukelingen werden ontscheept. Ze kregen onderdak in hotel Het Wapen van Den Helder.
Uit het rapport van de ?Mitchell", ons toegezonden door de Commandant van het Marinevliegveld Valkenburg, nemen wij navolgend gedeelte over.
,
INLICHTINGEN RAPPORT No. 50/3.
Vliegtuig: Mitchell 18-2, Onderdeel: Squadron 320
Bemanning:
Functie: Naam: Rang:
Commandant E. Senger Ltz. (V.) II
1e Vlieger B. Gottschalk Sergt. Vlgr.
Telegrafist A. J. Wams Sergt. Vlt. Tel.
Mecano R. Kroet Kpl. Vltm. (M.).
2e Mecano, Uitkijk G. J. Meurs H.Vlgtm.
Fotograaf, Uitkijk G. J. Alberts Vltm. (F.) III
Opdracht:
Zondag 12 Februari 1950. Zo spoedig mogelijk starten Valkenburg. Langs de kust naar Kijkduin. Vandaar rechtstreeks naar positie 53°00' N?04° 15' O. Vierkantsverkenning maken tot wrak gevonden is, maximum zicht 2 mijl. Indien mogelijk hulp verlenen aan drenkelingen. Plaats ramp aanduiden aan reddingvaartuigen en andere schepen. Overigens naar eigen logisch inzicht handelen bij deze reddingsactie.
Resultaat:
08.32 Start V.B. ? langs kust naar Kijkduip. 08.45 Zien schip aan B.B. ongeveer in positie 52°50' N?04° 10' O. Koers NW, vaart 8 a 10 mijl.
08.49. Over Kijkduin. Zetten koers naar Positie. 53°00' N?04°15' O, alwaar volgens opgaaf Fins schip met 40° slagzij en bemanning in de boten, zich moet bevinden.
08.54. Verkennen klein schip ± 1200 ton in pos. 53°02' N?04°25' O. Koers ZZO vaart 4 mijl.
08.56. Op positie 53°00' N~04°15' O. Hoogte 500 voet, snelheid 180 m.p.h. Wind 280 knopen, zicht 3 mijl. Toestand van de zee ruw. Zien niets; standaard bocht over S.B.
08.57. Op tegengestelde koers (2 mijl afstand vorige koerslijn). Verkennen zodoende gebied benedenwinds van het wrak.
08.59. Boven klein vrachtschip. Zien lichtschip Texel 4 streken over bakboord op 3 mijl. Vliegen door naar Kijkduin om zodoende benedenwindse strook af te zoeken en tevens naar reddingboot uit te kijken.
09.04. Boven Kijkduin, zetten wederom koers naar positie 53°00' N?04° 15' O.
09.11. Op positie 53°00' N?04° 15' O. Vliegen 2 minuten op koers verder.
09.13. Positie 53°00' N?04°07' O. Bocht 90° naar B.B. naar schip dat te 08.54 werd gezien.
09.15. Positie 52°55' N?04°05' O. Boven schip. Geen vlag, geen naam leesbaar, maken 90° B.B. bocht.
09.16. 90° naar bakboord. Verkennen een lichte plek op het water, die reeds om 08.13 gezien was. Deze plek blijkt bij nader onderzoek te worden gevormd door een groot aantal lichte kisten.
09.18. Positie 52°57^' N?04°10' O. Lichte plek blijkt te zijn overboord geslagen deklading en wrakhout plus kaartenhuis met de peiler, plus sloep met naar schatting 15 a 20 mensen en een omgekeerde sloep, alles dicht opeen. Zakken tot 100 voet, zien geen drenkelingen.
09.19. Begeven ons naar onbekend schip, dat later het Engelse s.s. ?Pentridge Hill" bleek te zijn.
09.20. Bij s.s. ?Pentridge Hill". Beginnen aandacht te trekken van het schip. Vliegen koersen van ?Pentridge Hill" naar wrak v.v. Schip reageert hierop niet.
09.30. Positie 53°02' N?04°02' O. Zien een trawler. Beginnen met Aldislamp te seinen met ?Pentridge Hill" welke geen vlag voert, noch vlaggesein hees. Beginnen te seinen in Nederlands, klare taal.
Seinen per Aldislamp: ?Volg mij, schip gezonken". Commandant vliegtuig was in veronderstelling, dat dit schip bekend was met de scheepsramp en derhalve reeds op de internationale bekende aanvliegmethode zou reageren.
09.35. Bericht aan basis ?Reddingboot met mensen vlak bij gezonken schip waarvan brug boven water. Positie 2 mijl Zuid van verwachte positie."
Seinen schip per Aldislamp in Engelse taal: ?Follow me, ship sunk".
Toen schip hierop wel begrepen teken seinde, maar hier niet op reageerde seinde Mitchell: ?Stop S.O.S. ship sunk, follow me."
Ontvingen weer begrepen-teken.
09.35. Bericht aan basis: ?Geen kustreddingboot in nabijheid gezien."
09.50. Schip stopt, verandert koers over S.B.
09.55 Bericht van basis: ?U cirkelt boven Engels schip. Sein in Engels". Hierop begrepen teken gegeven met toevoeging ?Reeds gedaan".
09.58. Geven positie sloep aan door afschieten rode licht kogels. Vliegen geregeld op en neer tussen schip en sloep. Hadden reeds eerder een smoke-float nabij wrakstukken afgeworpen, doch door ruwe toestand der zee en sterke wind was hiervan zeer weinig te zien.
10.06. Dorus Rijkers 2 mijl ZO van sloep met overlevenden, welke thans losgedreven van deklading. Koers Dorus Rijkers NNW, vaart 8 a 10 mijl.
10.07. Sturen Dorus Rijkers in naar sloep. Deze reageert onmiddellijk daarop.
10.09. Bericht van basis: ?Engels schip heet ?Pentridge Hill". Sleepboot over een uur bij aangegeven positie. Blijf cirkelen."
10.13. Bericht aan basis: ?Contact met ?Pentridge Hill" en ?Dorus Rijkers". Brengen beiden naar sloep met overlevenden."
10.24. Dorus Rijkers bij sloep.
Bericht aan basis: ?Dorus Rijkers bij sloep met overlevenden. ?Pentridge Hill" op 1 mijl."
10.25. Dorus Rijkers neemt overlevenden op. ?Pentridge Hill" vaart te midden van deklading en wrakstukken.
10.37. Bericht aan basis: ?Overlevenden opgenomen door Dorus Rijkers en zijn op weg naar huis.
10.40. ?Pentridge Hill" maakt aanstalten haar reis te vervolgen.
10.43. Bericht op basis: ?Blijf zoeken naar tweede sloep. Dorus Rijkers blijft ook."
10.47. Bericht aan basis: ?Pentridge Hill" zet reis voort. Heeft te midden van overboord geslagen wrakstukken gevaren."
11.13. Brengen ?Dorus Rijkers" naar omgekeerde sloep die thans in ONO richting verdreven is van plek met deklading.
11.23. Bericht van basis: ?Bent U nog boven wrak of keert U terug naar basis?"
11.29. Bericht aan basis: ,,Boven wrak, keren nu terug.
11.34. Lopen schiereiland van de Mok aan.
Vanaf 10.29, zijnde tijdstip boven positie ?Dorus Rijkers" bij deklading, met koers100° en 200 mijl snelheid gevlogen. Teruggeplot geeft dit een laatste positie wrakstukken 53°00' N?04° 17' O, waaruit blijkt, dat de wrakstukken zich onder invloed van wind en stroom in richting 060° verplaatsen.
12.01. Landen op basis.
Weer op route:
Gemiddelde wind 280° ? 25 knopen. Zicht 3 mijl in buien afnemend tot 1/2 mijl. Wolkenbasis 1500 voet. Bewolking variërend van 8/8 tot 2/8. Toestand van de zee, ruw.
----------------------------------------------------
Het s.s. ?Karhula", groot 2200 B.R.T., van de rederij R. Nordstrom & Co te Lovisa, Finland was met een lading cellulose in balen op weg van Hangö naar St. Louis, gelegen aan de monding van de Rhône. Ter hoogte van Texel raakte het schip lek, kreeg slagzij, de lading zoog het water op en zette uit, tengevolge waarvan de luiken openbarstten.
Van de Commandant Zeemacht in Nederland ontvingen wij navolgend telegram d.d. 14 Februari 1950:
?Doe U mijn gelukwensen toekomen met het succesvolle reddingwerk van de ?Dorus Rijkers" bij het vergaan van het s.s. ,,Karhula". Ik hoop, dat de Koninklijke Marine in de toekomst wederom zal kunnen helpen om het werk van Uw Maatschappij op de Nederlandse kust met succes te bekronen".
De Gezant van Finland te 's-Gravenhage, de heer Asko Ivalo betuigde schriftelijk zijn hartelijke dank voor het reddingwerk, hetwelk het tragische van het ondergaan van de ?Karhula" in hoge mate heeft verhinderd: ?Ik ben er van overtuigd", zo schreef hij, ?dat de geredde mannen van de ?Karhula" innig dankbaar de motorred-dingboot ?Dorus Rijkers" en haar bemanning zullen herinneren. Ik heb in de Finse couranten kunnen lezen, dat deze mannen bij hun aankomst in Finland met erkenning en lof over de behandeling hebben gesproken, die hun in Nederland ten deel is gevallen."
De Rederij R. Nordström & Co te Lovisa schonk de Kon. N.Z.H.R.M. een bedrag van ? 1000.? als bewijs van dankbaarheid voor de redding van 18 opvarenden van de ?Karhula".
* * *
Ruim een half jaar na deze tragische scheepsramp, op 1 September 1950, is op de Noordzee beWesten Den Helder een plechtige dienst gehouden aan boord van de ?Dorus Rijkers", ter herdenking van de Finse zeelieden van de ?Karhula", die op 12 Februari hun leven lieten. Hiervoor waren, behalve een der Directeuren van de Rederij Nordstrom, enige familieleden van de slachtoffers overgekomen uit Finland.
De dienst werd geleid door de predikant van de Lutherse Zeemans-kerk te Antwerpen. Na de dienst werden kransen op zee geworpen. Deze aangrijpende plechtigheid zal door de bemanning van de ?Dorus Rijkers" wel nimmer worden vergeten.
(2 foto's)
================================================================
Een verslag van deze dienst is opgenomen in het boek:
"Redden en bergen, bij nacht en ontij (Reddingsacties en scheepsbergingen langs de Nederlandse kust en op de Noordzee)";
van der Burg, Ger & Kalkman, Wim; Pirola Maritiem, Schoorl;
10-1990; isbn 90 6455 107 3.
blz. 86-88: "Redding met gemengde gevoelens"
[ Terug naar het overzicht ]
|